मंगल ग्रहमा सोचेभन्दा ३ करोड वर्ष लामो उल्का वर्षा भयो। यस समयलाई लेट हेभी बमबारडमेन्ट भनिन्छ। यो पृथ्वीमा जीवनको सुरुवातसँग पनि सम्बन्धित छ।

यो अध्ययन उत्तर–पश्चिम अफ्रिकामा फेला परेको उल्कापिण्डको अध्ययनमा आधारित छ। यसको नाम ब्ल्याक ब्यूटी हो। वैज्ञानिकहरूले यसलाई एनडब्लूए ७०३४ नाम दिएका छन्। करिब ४५ करोड वर्ष पुरानो मानिने यस उल्कापिण्डमा मंगल ग्रहको पुरातनताको प्रमाण रहेको छ ।

(फोटोः गेटी) अष्ट्रेलियाको कर्टिन युनिभर्सिटीका पीएचडी स्कॉलर तथा अध्ययनका प्रमुख अनुसन्धानकर्ता मोर्गन कक्सले आफ्नो विज्ञप्तिमा यो उल्कापिण्ड अर्थात् मेटियोराइट सन् २०१३ मा भेटिएको बताए । यसमा धेरै क्षतिको निशान छ। सामान्यतया यस्तो क्षति को निशान जिक्रोन खनिज मा पाइन्छ। वा जिक्रोनहरू त्यस्ता क्षति साइटहरूमा पाइन्छ। शक्तिशाली उल्का पिण्ड ग्रहसँग ठोक्किएपछि मात्र बन्छन्। जिक्रोन पनि पृथ्वीमा जम्मा भएको छ। जुन डायनासोरलाई मार्ने क्षुद्रग्रहको टक्करपछि बनेको थियो। यो चन्द्रमामा पनि पाइन्छ।

(फोटोः गेटी) केही अध्ययनहरूमा, यो विश्वास गरिएको छ कि मंगल ग्रहमा उल्का पिण्डहरूको टक्कर ४८५ मिलियन वर्ष पहिले रोकिएको थियो। प्रारम्भिक मंगल ग्रह भिजेको र न्यानो वातावरण भएको ग्रह थियो। वातावरण पनि निकै घना थियो । जसका कारण यसको सतहमा जीवनको उत्पत्ति भएको हुनुपर्छ। मंगल ग्रहमा पानी भएको हुनुपर्छ । जसका कारण ४२ करोड वर्ष पहिले त्यहाँ जीवनको सम्भावना थियो । तर उल्कापिण्डको अविरल उल्का वर्षाले सबै जीवन र पानी समाप्त भयो। यो अध्ययन भर्खरै साइन्स एडभान्स जर्नलमा प्रकाशित भएको छ ।

(फोटोः गेटी) केही दिनअघि एउटा अध्ययन पनि आएको थियो, जसमा मंगल ग्रहमा ६० करोड वर्षदेखि क्षुद्रग्रहको वर्षा भइरहेको बताइएको थियो । जसका कारण मंगल ग्रहको सतहमा धेरै खाल्डाहरू देखिन्छन् । सामान्यतया, वैज्ञानिकहरूले सतहमा अवस्थित क्रेटरहरूको वैज्ञानिक गणना गरेर ग्रहको उमेर पत्ता लगाउँछन्। यदि थप खाडलहरू देखिने हो भने, अझ सही उमेर पत्ता लगाउन सकिन्छ।

(फोटोः गेटी) क्रेटर निर्माण प्रक्रिया धेरै जटिल छ। किनभने तिनीहरूले अनुमानित जानकारी मात्र दिन्छन्। किनभने अहिले मंगल ग्रहमा गएर खाडल हेर्न कोही गएका छैनन् । किनभने क्षुद्रग्रहको टक्कर हुनु अघि, धेरै वायुमण्डलमा जल्छन्। ठूलाहरू मात्र जलेर र बाहिर निस्कँदा सतहमा हिर्काउँछन्। तिनीहरू सतहमा ठोक्किएर खाडलहरू बनाउँछन्।

(फोटोः गेटी) नयाँ अनुसन्धानमा, वैज्ञानिकहरूको टोलीले नयाँ क्रेटर पत्ता लगाउने एल्गोरिदमको सहयोगमा मंगल ग्रहमा ५२१ प्रभाव क्रेटरहरूको अध्ययन गर्‍यो। यी प्रत्येक खाडलको व्यास कम्तीमा २० किलोमिटर छ। तर ६० करोड वर्ष पुरानो ४९ वटा मात्रै खाल्डा छन् । तिनीहरू निरन्तर निर्माण गरिएका छन्। एक पछि अर्को। यसले ६०० मिलियन वर्षदेखि मंगल ग्रहको सतहमा क्षुद्रग्रहहरू वर्षा भइरहेको देखाएको छ।

(फोटोः गेटी) अष्ट्रेलियाको कर्टिन युनिभर्सिटीका ग्रह वैज्ञानिक र यस अध्ययनमा संलग्न अन्वेषक एन्थोनी लागेनले भने कि यो अध्ययनले पहिलेका अध्ययनहरूलाई खण्डन गर्दछ, जसले क्रेटरहरू छोटो समयमा बनेको हुनुपर्दछ। किनभने यी खाडलहरू विशेष गरी विशाल क्षुद्रग्रहहरूको टक्करबाट बनाइनेछन्। क्षुद्रग्रह ठोक्किनेछ र टुट्नेछ। ती टुक्राहरू दबाबमा सतहमा खसेको हुनुपर्छ, जसबाट अन्य खाडलहरू बनाइएको हुन्थ्यो। केही टुक्राहरू अन्तरिक्षमा फर्किएका हुन सक्छन्।

(फोटोः गेटी) एन्थोनी लागेन भन्छन् कि जब दुई ठूला वस्तुहरू टकराउँछन्, तिनीहरूका टुक्राहरू टक्करको कारणले दबाबको कारण विपरीत दिशामा विस्तार हुन्छन्। तिनीहरूबाट थप प्रभाव क्रेटरहरू बनाइन्छ। यी मध्ये केही यति छिटो फर्कन्छन् कि तिनीहरू अन्तरिक्षमा तैर्छन्। तिनीहरू पनि ग्रहको कक्षमा वा बाहिर अर्को ग्रहतिर जान थाल्छन्। कुनै पनि ग्रहमा क्रेटर बनाउने प्रक्रिया सामान्य मानिसहरूले बुझे जस्तो सजिलो छैन।

(फोटोः गेटी) एन्थोनीले भने कि वैज्ञानिकहरूले मंगल ग्रहको अर्डोभिसियन स्पाइक अवधिको पुनः अध्ययन गर्नुपर्नेछ। किनभने पहिले यो अवधिमा सबैभन्दा बढी खाल्डाहरू बन्ने विश्वास थियो। यो अवधि लगभग ४७ मिलियन वर्ष पुरानो हो। भविष्यमा अन्य ग्रह वा चन्द्रमाको अध्ययनको लागि हामीले यो अध्ययनलाई ध्यानमा राख्नुपर्छ।

(फोटोः गेटी)